Opole.Celniej.pl - Ślązacy
  • <i>Fot. goroll</i>
    Fot. goroll
  • Ślązacy jako naród są coraz częściej dostrzegani na świecie - tu w angielskiej encyklopedii.
    Ślązacy jako naród są coraz częściej dostrzegani na świecie - tu w angielskiej encyklopedii.
  • Przeczytaj koniecznie:<br><a href=http://www.opole.celniej.pl/index.php?,125><b>Ślązacy w przeglądzie prasy</b></a><br><br>
    Przeczytaj koniecznie:
    Ślązacy w przeglądzie prasy

Ślązacy

Rodzimymi mieszkańcami Śląska są Ślązacy - potomkowie dawnych słowiańskich plemion Ślężan, Dziadoszan, Gołęszyców i Opolan, które zamieszkiwały tereny Śląska przed kilkunastoma wiekami. Ślązacy są również potomkami innych plemion i późniejszych narodów, szczególnie Niemców, Polaków, Czechów i Morawian, które osiedlały się w Śląsku i asymilowały z rodzimą ludnością.

Mówiąc o współczesnych Ślązakach mamy tak naprawdę na myśli Górnoślązaków, czyli górnośląską część Ślązaków, którzy, inaczej jak Dolnoślązacy, pozostali na terenie Śląska w zwartej i wyrazistej społeczności. Ślązacy należą do Słowian Zachodnich. Natomiast pochodzą od Słowian Południowych, którzy przybyli tu z półwyspu Bałkańskiego. Dlatego etnicznie bliżej jest Ślązakom do Serbów Łużyckich, Czechów i Morawian, niż do pochodzących od Słowian Wschodnich Polaków, Słowaków, Ukraińców, Białorusinów i Rosjan. Językowo natomiast najbliżej jest Ślązakom do Polaków i Serbów Łużyckich, których języki, tak jak język śląski, należy do jednej językowej grupy lechickiej. Kultura Ślązaków jest wypadkową wpływów polskich, czeskich i niemieckich, a także rodzimej, śląskiej kultury. Szczególną grupą Ślązaków są śląscy Górale zamieszkali w Beskidzie Śląskim, którzy podobnie jak Górale polscy i słowaccy pochodzą od Wałachów, czyli koczowniczej społeczności przybyłej tu przed wiekami z terenów dzisiejszej Rumunii i Węgier.

Obecni Ślązacy zamieszkują głównie Górny Śląsk - tak w polskiej, jak czeskiej części. Ponad milionowa diaspora śląska mieszka w Ameryce Północnej oraz Niemczech. Pierwsi wyjechali ze Śląska uciekając od biedy w XIX wieku, a drudzy od komunizmu w XX w. Mniejsze skupiska Ślązaków znajdują się ponadto na wszystkich kontynentach świata.

Górnoślązacy a Dolnoślązacy Dolny Śląsk, stołeczny i geograficznie bliższy krainom niemieckim zaczął przyjmować wpływy kultury niemieckiej już od czasów wczesnego średniowiecza. Piastowie Śląscy, etnicznie słowiańscy, przyjęli kulturę germańską i wspierali niosącą rozwój regionu kolonizacje niemiecką. Położony bardziej peryferyjnie Górny Śląsk zachował natomiast język i kulturę słowiańską - pierwotnie starosłowiańska, z której następnie w tej części Europy wykształciła się kultura polska, słowacka, śląska, morawska, czeska i łużycka. Rodzimi mieszkańcy Dolnego Śląska zachowali mniej wpływów słowiańskich w swojej ludowej kulturze i języku, inaczej jak Górnoślązacy, którzy zachowali swoją słowiańskość, przejmując do swojej kultury i języka znacznie mniej wpływów germańskich.

Kultura dolnośląska uległa praktycznie zagładzie w związku z oderwaniem Dolnoślązaków od rodzinnych stron. W obliczu przegranej przez Niemcy II wojny światowej mieszkańcy niemieckiego wówczas Dolnego Śląska masowo uciekali na zachód przed zbliżającym się ze wschodu frontem wojennym. Następnie tych Dolnoślązaków, którzy zostali lub wrócili po wojnie do swoich domów, państwo polskie, które na skutek umów międzynarodowych przejęło Dolny Śląsk, wysiedliło za nowa granicę Niemiec. Pozostali na Dolnym Śląsku rdzenni Ślązacy skrywali swoja tożsamość, a ich potomkowie ulegli przeważnie całkowitej polonizacji. Kultura i język Dolnego Śląska umiera właśnie wraz z ostatnimi, urodzonymi jeszcze w państwie niemieckim Dolnoślązaków... Pocieszające jest, że coraz więcej potomków polskich przesiedleńców w Dolnym Śląsku interesuje się swoim regionem i kultywuje jego wielowiekową spuściznę. Powstaje więc powoli nowa tożsamość dolnośląska, tym razem polskojęzyczna.

Podział na Dolny Śląsk i Górny Śląsk nie pojawił się przed wiekami od razu. Wcześniej o ile rozróżniano w ogóle obie części jednego Śląska, to jego zachodnia część ze stołecznym Wrocławiem oraz kultową górą Ślężą nazywano Śląskiem, a wschodnia, peryferyjną część, dla odróżnienia, Górnym Śląskiem. Obecnie, na skutek nierozumienia przez Polaków śląskiej specyfiki, używa się nazwy Śląsk błędnie w stosunku do Górnego Śląska. Zarówno Dolnoślązacy, jak i Górnoślązacy nazywają siebie po prostu Ślązakami (Schlesier oraz Ślůnzok), a swój język śląskim (schlesish i ślůnski). Język dolnośląski ma międzynarodowe oznaczenie "sli", a górnośląski "szl". Warto wspomnieć, że język dolnośląski był przed 1945 rokiem językiem żywym, dominującym w Dolnym Śląsku i używanym w wielu dziełach literackich, m.in. przez noblistę Gerharta Hauptmanna.

Jako, że Górnoślązacy są obecnie jedyną dużą społecznością rodzimych mieszkańców Śląska, nazywa się ich po prostu Ślązakami, a ich język śląskim - chociaż trzeba pamiętać, że są oni Górnoślązakami właśnie, a ich język jest górnośląską odmiana śląskiego.


Wzruszająca bluesowa ballada o przemijającym Śląsku zaśpiewana po śląsku (a niżej hip-hop):











Wybory 2010 lsk